Ổ trượt là gì? thuật ngữ, định nghĩa, phân loại và ký hiệu

Ổ trượt loại ổ trục đơn giản nhất, bao gồm một bề mặt duy nhất, liền mạch, hỗ trợ bộ phận chuyển động và cho phép bộ phận đó trượt hoặc quay trơn tru. Ổ trượt hoạt động bằng cách sử dụng chuyển động trượt, với một lớp chất bôi trơn mỏng (như dầu, mỡ bôi trơn hoặc vật liệu tự bôi trơn) để giảm ma sát và mài mòn giữa các bề mặt. Ổ trượt chi tiết máy dùng để đỡ các chi tiết quay, với bề mặt ngõng trục trượt trên bề mặt ổ, tạo ra ma sát trượt. Việc hiểu rõ ký hiệu ổ trượt giúp dễ dàng tra cứu, lựa chọn và áp dụng đúng loại ổ trượt phù hợp trong thiết kế và sản xuất cơ khí hiện đại. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn nắm vững các kiến thức về "Tiêu chuẩn TCVN 8287-4:2009 quy định chi tiết ổ trượt, bao gồm thuật ngữ, định nghĩa, phân loại, ký hiệu ổ trượt"!

Ảnh Ổ trượt thuật ngữ, định nghĩa, phân loại và ký hiệu

Con trượt và ổ trượt đóng vai trò quan trọng trong công nghiệp hiện đại. Việc hiểu rõ thuật ngữ sẽ giúp người dùng lựa chọn được sản phẩm phù hợp nhất.

Ổ trượt là chi tiết máy có cấu tạo con trượt dùng để đỡ trục và các chi tiết quay, đảm bảo chuyển động quay ổn định và đỡ tải trọng tác dụng lên các chi tiết đó. Bạc trượt làm việc dựa trên nguyên lý ma sát trượt giữa bề mặt ngõng trục và lót ổ, giúp đỡ và định vị các trục quay một cách ổn định. Ổ trục dùng để đỡ các trục quay hoặc đỡ chi tiết máy quay trên trục.

Phân biệt ổ trượt và con trượt

Ký hiệu ổ trượt

Ký hiệu ổ trượt là hệ thống các ký tự, số và dấu hiệu được quy định để nhận diện, phân loại và mô tả các thông số kỹ thuật của ổ trượt trong các tài liệu kỹ thuật, thiết kế, sản xuất và bảo trì cơ khí. Việc sử dụng ký hiệu giúp dễ dàng tra cứu, lựa chọn và áp dụng đúng loại ổ trượt phù hợp với từng mục đích sử dụng cụ thể.

"Các ký hiệu đã có sự phù hợp rộng rãi cho tất cả các kiểu ổ trượt... Sự phân loại các ký hiệu này được lập ra để sử dụng trong các tính toán và xác định công nghệ và hình học cũng như trong bảo đảm chất lượng của các ổ trợt. - Nguồn: TCVN 8287-4:2009

Ổ trượt để làm gì?

Ổ trượt là một chi tiết máy dùng để hỗ trợ dẫn hướng và chịu tải trong các hệ thống cơ khí (máy công nghiệp, thiết bị tự động hóa, máy CNC, robot). Mục đích chính của ổ trượt là đỡ trục, đỡ các chi tiết quay hoặc chuyển động, giúp chuyển động trở nên chính xác, ổn định và giảm ma sát giữa các chi tiết khi chuyển động. Công dụng chính của ổ trượt: 

1. Tăng độ bền cho động cơ, hộp số

• Sử dụng vật liệu cao cấp như thép hợp kim, thép chịu nhiệt và chịu lực giúp tăng khả năng chịu tải và tuổi thọ cho động cơ, hộp số.
• Áp dụng công nghệ xử lý bề mặt như tôi bề mặt, phủ mạ hoặc xử lý nhiệt để cải thiện độ cứng, chống mài mòn và oxi hóa.
• Thiết kế kết cấu tối ưu nhằm phân bố lực đều, giảm tập trung ứng suất, từ đó hạn chế hư hỏng do mỏi vật liệu

2. Giảm thiểu tiếng ồn khi hoạt động

• Lựa chọn vật liệu cách âm, giảm rung như cao su, polyurethane cho các bộ phận đỡ hoặc bao bọc
• Tối ưu hóa thiết kế kết cấu nhằm giảm rung động và cộng hưởng cơ học trong quá trình vận hành
• Sử dụng bộ giảm chấn, đệm cao su hoặc bộ lọc rung động để hấp thụ và triệt tiêu tiếng ồn phát sinh từ các chi tiết chuyển động

3. Định vị trục, ổ trượt chi tiết máy/ chi tiết quay

• Sử dụng để đỡ các trục quay hoặc đỡ chi tiết máy quay trên  trục, nhờ có ổ mà trục hoặc chi tiết quay trên trục có vị trí xác định và quay quanh một đường tâm định sẵn
• Thiết kế gối đỡ, ổ đỡ với độ cứng cao và khả năng chịu lực tốt để duy trì vị trí ổn định cho trục và chi tiết
• Áp dụng công nghệ đo lường và hiệu chỉnh vị trí bằng máy đo chuyên dụng để đảm bảo độ chính xác định vị

4. Giảm thiểu ma sát

• Lựa chọn loại dầu nhớt hoặc mỡ bôi trơn phù hợp với điều kiện làm việc, đảm bảo độ nhớt và tính năng chống mài mòn cao
• Sử dụng vòng bi, bạc đạn chất lượng cao để giảm ma sát giữa các bề mặt chuyển động
• Tối ưu hóa thiết kế bề mặt tiếp xúc như mài bóng, xử lý bề mặt giúp giảm hệ số ma sát

Một số ký hiệu cơ bản và ý nghĩa của ổ trượt

Để giúp người đọc dễ dàng nhận biết và tra cứu các thông số kỹ thuật bạc trượt dẫn hướng trong lĩnh vực con trượt công nghiệp, tiêu chuẩn TCVN 8287-4:2009 đã quy định rõ ràng hệ thống ký hiệu cơ bản. Mỗi ký hiệu đều đại diện cho một đại lượng vật lý hoặc thông số quan trọng trong thiết kế, lắp đặt và vận hành ổ trượt. Dưới đây là bảng tổng hợp một số ký hiệu cơ bản cùng ý nghĩa của chúng:

Trên đây là những thông tin tổng quan và chi tiết về ổ trượt thuật ngữ, định nghĩa, phân loại và ký hiệu ổ trượt, giúp bạn dễ dàng lựa chọn sản phẩm phù hợp cho từng ứng dụng. Nếu bạn cần tư vấn thêm hoặc muốn tìm hiểu các giải pháp tối ưu về con trượt, ray trượt, hãy liên hệ ngay với Kỷ Nguyên Máy qua hotline: 077.209.8686 để được hỗ trợ tận tình và nhận báo giá tốt nhất. Kỷ Nguyên Máy - đồng hành cùng thành công của bạn!